Кружковые работы

                                                                                       Бекітемін:

Қараөзек ЖОББМ-нің

                                                                 басшысы

________Даирова К.Е.

«Балбөбек» шағын-орталығы «Күншуақ» тобының

2021-2022 оқу жылына арналған вариативтік компонент

бөлігі «Жас қаламгер» үйірме жұмысының

бағдарламасы

Қараөзек а,2022ж

Түсінік хат

Үйірме аптасына 1 сағат, жылына 36 сағатқа берілген. Бұл үйірме балалардың әдеби мұраларға деген талғамын тәрбиелейді, рухани дүниесін кеңейтеді, ақыл-ойы мен ұлттық сана сезімін дамытуға ықпал жасап, ауызекі және жазба тілде байланыстырып сөйлеуін дамытады. Балалардыңтіл дамыту,сөйлеуді дамыту,көркем әдебиет сабақтарына қызығушылықтарын арттырады.

Үйірменің оқу материалына  халық ауыз әдебиеті үлгілерін (аңыз-әңгімелер, өлең-жыр, шешендік сөздер, мысал,  жұмбақ,  жаңылтпаш, мақал-мәтелдер, ертегі т.б.) сабақ мазмұнына сай енгізу баланың алған білімін толықтырып, байытып жан-жақты дамуына дәйекті ықпал етеді.

Сондықтан үйірме сағатында ұлтымыздың асыл мұраларын дәріптейтіндей,  жеке тұлғаны дамытып, оқуға деген қызығушылықтарын оятып, адамгершілікке,  ізгілікке, сыйластыққа тәрбиелеп, еркін дамуына жол ашу  көзделеді.

Үйірменің мақсаты:

Балалардың   шығармашылық ізденістерін, өзіндік қабілеттерін және қоғамдық қарым-қатынасын қалыптастырып, өзіндік талдау, жинақтау,   шапшаңдық таныту, өз ойын әдеби тілмен өрнектей білуге машықтандыру.

Міндеттері:

• Ойлауды және шапшаңдықты дамыту;
• Жұмбақтарды шешу арқылы бақылау қасиетін дамыту;
• Көзбен бақылауды дамыту;
• Сызу негіздерімен таныстыру;
• Баланың шығармашылық зияткерлігін дамыту.
• Балалардың балабақшадан тыс уақытта шығармашылық ізденістерін, өзіндік қабілеттерін баулып және қоғамдық қарым-қатынасын қалыптастырып, өзіндік талдау, жинақтау, жұмыста шапшаңдық таныту, өз ойын көркем әдеби әдеби тілмен өрнектей білуге машықтандыру. Балаларды сайыстарға дайындау. Балалардың қызығушылығын дамыту мақсатында түрлі басылымдарға жариялау.
•  Балалардың оқу-тәрбие үрдісінде алған білімдерін әрі қарай дамытуға мүмкіндік жасап, қабілеттерін шығармашылық тұрғысынан шыңдау;

Көркем әдебиет жанрына байланысты өлең, шығарма жазуға дағдыларын қалыптастыру;

           Балалардың қоғамдық белсенділігін дамыту;

           Балалардың өзара қарым-қатынастарын қалыптастыру, өлең, шығарма жазуға, мәнерлеп өлең оқуға деген қызығушылықтарын дамытуға ықпал ету.

Күтілетін нәтиже:

Балалардың ертегі, әңгіме, өлең тыңдауға, шығарманың мағынасын түсінуге, кейіпкерлерді бағалауға, адамгершілік қасиеттерді сипаттауға ниеттенеді. Оқуға деген қызығушылықтары артады.

1. Бағдарламада берілген тілдік материлды қолданады;
2. Балалардың шығармашылық қабілеттері дамиды;
3. Қоғамда өмір сүруге бейімделеді;
4. Балабақша ішілік  іс-шараларға белсене қатысады;
5. Қосымша әдебиетпен жұмыс жасауды үйренеді;
6. Балалардың білім дәрежесі артады;
7. Өз ойын дұрыс және жүйелі айтып беруге дағдыланады;
8. Ізденімпаздығы мен шығармашылық жұмыс істеу белсенділігі артады, теориялық материалды нақтылы жұмыс процесінде саналы, толық түсінеді.
9. Ауызша сөйлеу дағдысын жетілдіру, ойын шебер, әдеби көркем тілмен жеткізуге үйренеді.
10. Қызығушылығын арттырады. Ойлау және қабылдау қабілетін дамытады.
11. Шығармашылық ізденуіне жол ашады.

 «Жас қаламгер» үйіме жұмысының бағдарламасы

       Ел ертеңі – бiлiмдi жастар. Елбасы Н.Назарбаев «Қазақстанның болашағы бүгiнгi жастар. Сiздер оларға қалай бiлiм берсеңiздер, Қазақстан сол деңгейде болады» деп атап көрсеткендей, бүгінгі таңда жас қаламгерлер қатары артуда.

     «Жас қаламгер» үйірмесі «Балбөбек» шағын-орталығының «Күншуақ» тобының тәрбиеленушілеріне арналған.. Үйірме аптасына 1 сағат, жылына 36 сағатқа берілген. Бұл үйірме балалардың әдеби мұраларға деген талғамын тәрбиелейді, рухани дүниесін кеңейтеді, ақыл-ойы мен ұлттық сана сезімін дамытуға ықпал жасап, ауызекі және жазба тілде байланыстырып сөйлеуін дамытады. Балалардың тіл дамыту,сөйлеуді дамыту сабақтарына қызығушылықтарын арттырады.Үйірме бағдарламасы  тілге шешен, өз беттерімен шығарма жазуға, өлең шығаруға икемдері бар, шығармадағы көркем бейнелердің ерекшеліктерін сезініп  аша білетін балаларға арналған.

       Үйірме бағдарламасының оқу материалына  халық ауыз әдебиеті үлгілерін (аңыз-әңгімелер, өлең-жыр, шешендік сөздер, мысал,  жұмбақ,  жаңылтпаш, мақал-мәтелдер, ертегі т.б.) сабақ мазмұнына сай енгізу баланың алған білімін толықтырып, байытып жан-жақты дамуына дәйекті ықпал етеді. 

        Сондықтан үйірме сағатында ұлтымыздың асыл мұраларын дәріптейтіндей,  жеке тұлғаны дамытып, оқуға деген қызығушылықтарын оятып, адамгершілікке,  ізгілікке, сыйластыққа тәрбиелеп, еркін дамуына жол ашу  көзделеді.

        Әр бала жеке тапсырмамен жұмыс істей отырып, топ мүддесін ойлауға үйренеді. Әрқайсысы өз міндетіне жауапкершілікпен қарай отырып, ортақ нәтижеге қол жеткізуге ұмтылады. Өздігінен іздену дағдылары қалыптасып, балалардың пәнге деген қызығушылығы артады.

        Қазақтың біртуар ақын – жазушыларының өмірі мен шығармашылығына тоқтала отырып, өнегелі өмір жолы мен шығармашылық мұраларының өміршеңдігін ұғындыру, өз шығармашылықтарын шыңдау, өлеңге, сөз өнеріне баулу, қазақ әдеби тілінің қасиетті екенін ұғындыру.
Балалардың эстетикалық сезімін ояту, көркем сөз оқу шеберліктерін арттыру.
Туған халқымыздың әдебиетін тереңірек тануға, оны сүюге, қадірлей білуге дағыландыру.

     ҚР үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы № 1080 қаулысымен бекітілген мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандартында «Мектепке дейінгі оқыту мен тәрбиелеу жүйесі балалардың өмір бойына әлеуметтік табыстылық пен бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етуге қажетті физикалық, тұлғалық, зияткерлік қасиеттерін дамытуға, негізгі құзыреттіліктерін қалыптастыруға бағытталған» деп көрсетілген.Осыған орай, балалардың ұйымдастырылған оқу және ойын әрекеті арқылы оқытудың  дамытушылық қызметін жүзеге асыру мектепке дейінгі білім берудің басты бағыттарының бірі болып саналады.

Балалар психологиясын зерттеген А.А.Люблинская оқытудың түрлі әдістерін жетілдіру арқылы оқытудың дамытушылық қызметін  арттыруға ерекше мән береді. Ал Л.В.Занков оқытудың дамытушылық әдістеріне ең бірінші, оқыту үдерістің өзін жетілдіру арқылы қол жеткізуге болады деп тұжырымдайды.Т.В.Кудрявцев, А.М.Матюшкин оқытудың дамытушылық әсері педагогикалық әрекеттер мазмұнында проблемалы оқытудың ролін арттырғанда ғана жүзеге асады деп есептейді .

Демек, осы зерттеуші ғалымдардың пікіріне сүйеніп, анықтағанымыз, мектепке дейінгі балалардың сөйлеуді дамыту түсініктерін қалыптастыру барысында оқытудың   дамытушылық қызметін жүзеге асыру баланың қажеттіліктерін қанағаттандырумен, таным немесе психикалық үдерістерін қалыптастырумен өзара тығыз байланыста жүргізілетініне көзіміз жетті. Олай болса, мектепке дейінгі баланы оқытудың дамытушылық қызметі өзінің мақсатымен, қызығушылығымен және орындалу тәсілдерімен ерекшеленеді. Балалардың тіл дамыту түсініктерін қалыптастыру оқытудың дамытушылық қызметінің мазмұнына, ұйымдастыру әдістеріне және мотивтеріне тікелей байланысты.

Мектепке дейінгі тәрбие беру ұйымдарында балалардың ой-өрісін, тілін дамытуда, белгілі бір затты қабылдауын, есте сақтауын, оны қайта жаңғыртып көзге елестетуін, дүниетанымын дамытуда тіл дамытуды қалыптастырудың маңызы ерекше.

Бұл үйірме балалардың  әдеби мұраларға деген талғамын тәрбиелейді, рухани дүниесін кеңейтеді, ақыл-ойы мен ұлттық сана сезімін дамытуға ықпал жасап, ауызекі және жазба тілде байланыстырып сөйлеуін дамытады. Арнайы ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде баланың танымдық қызығушылығымен бірге жалпы даму қамтамасыз етіледі, яғни оқытудың дамытушылық қызметі жүзеге асырылып, баланың тұлға ретінде қалыптасуына мүмкіндік ашылады.

        Үйірме сағатында жеке тұлғаны дамытып, өлең шығаруға, шығарма жазуға, мақал-мәтел, жұмбақ құрастыруға қызығушылықтарын оятып, адамгершілікке, ізгілікке, сыйластыққа тәрбиелеп, шығармашылықтарының еркін дамуына жол ашу көзделеді.

  Балаларды өз бетімен жұмыс істеуге үйретудің жолдары:

1. Жаңа әдістерді пайдаланып, балалардың қабілетілік, таланттылық, шығармашылық қасиеттерін неғұрлым толығырақ ашуға, олардың өзара қарым - қатынас жасауға қажетті ықпал ету.
2. Эстетикалық талғамын қалыптастыруға сеп болу.
3. Таным қабілеті, ойлау белсенділігі мен дербестігін ұштау.
4. Баланың танымдық-шығармашылық қабілетін, ойлау белсенділігін дамытатын, өз жоба-жорамалын ұсыну, салыстыру негізінде дұрыс шешім табуға жетелейтін әдістерді пайдалану.
5. Балалардың  дербестігін қолдану, өз көзқарасын еркін айтуға және ойын бейнелі, көркем айшықты де шешен оралымды пайдалана отырып жеткізуге баулу.
6. Жазба тілдеріндегі жатықтық, сөздерді түрлендіре пайдалану, сауаттылық, жазу мәдениетіне қойылатын талаптарды меңгеруге, қорытынды шығарып, өз ойларын толық және жүйелі айта білуге баулу.

Шығармашылық - ойлау қабілетінің ең жорғарғы қасиеті. Шығармашылық арқылы балалардың айналаға, өмірге, білімге деген сенімі, көзқарасы өзгереді. Тіл дамыту жұмыстары жан-жақты болса, ойының дәлдігі, тілінің көркемдігі артады.

Вариативтік компонент

«Жас қаламгер» оқу іс-әрекетінің перспективтік жоспары

«Күншуақ» тобы   2021-2022 оқу жылы

Колданған әдебиеттер:

1. Қазақ балалар әдебиетінің хрестоматиясы №1,№2
2. Қ.Қ. Жамантаева «Сөйлесейік те жазайық, өз тілімізге үйренбей қалмайық»
3. Қазақ ертегілері
4. Мақал-мәтелдер кітабы
5. «Балдырған», «Айгөлек» журналдары

«Сиқырлы математика»

 вариативтік компонентінің

 үйірме жұмысының бағдарламасы

                                            Тәрбиеші: Солтан Меруерт

                                   Қараөзек а,2021 ж

                          Түсіндірме жазба

          Мектеп жасына дейінгі балалардағы қарапайым математикалық идеялардың дамуы баланың қарқынды ақыл-ой дамуы, оның танымдық қызығушылықтары логикалық операциялары (салыстыру, жалпылау, жіктеу) үшін үлкен мәнге ие. Әрине, баршамызға белгілі, адам миының қозғалыс қимылының  нәтижелігі, оны әрекет арқылы танытатын бөлік-саусақ қимылы  болып табылады..

          «Балбөбек» шағын-орталығы осы 2021-2022 оқу жылынан бастап бір неше технология бағдарламасын әзірлеп элементтерін әр сабақта  және үйірме жұмыстарында қолданамыз ол:

• «В.Воскобович» технологиясы;
• «Асық терапиясы»;
• «Мнемокесте» әдісі;
• «Мөлділ мольберт» технологиясы.

Воскобовичтың Геоконт тақтайшасымен сандарды жазу, салыстыру, геометрикалық пішіндерді құру, ажырату түстерін. Асық терапиясында,асық арқылы санау.Мнемокесте арқылы есте сақтау қабілеттерін дамыту,мысалы тәрбиешінің көмегімен суретарқылы математика туралы тақпақ ойлап шығару,немесе сергіту сәтте жүргізуші бала кесте арқылы айтып тұрса қалғандары оны қайталап,қимыл ырғақтарын жасау.Мөлдір мольберт арқылы сандарды,пішіндерді жазу,түстерін ажырату.

«Күншуақ» ересек тобында «Қызықты математика» үйірме жұмысында аталған технология элементтерін балалар қызыға белсенді қатысады.Есте сақтау,ой өрісін кеңейту және қол моторокасын дамытады.

Ұсақ-қол моторикасын дамыту арқылы  арнайы жұмыс сөйлеуді дамыту процесіне пайдалы әсер етеді, артикуляциялық қозғалыстарды жақсартуға, қолды жазуға дайындауға, сондай-ақ ми қыртысының тиімділігін арттыратын күшті құралға, демек, ойлау, есте сақтау және зейіннің даму деңгейіне ықпал етеді. Баланың жан-жақты дамыту барысында нүктелерді қосу,сызық арқылы жүру түсініктерді игерту бойынша білескен қызметте тұстастыру-беттестіру  әдістері, таяқшалармен жаттығу әдістері т.б Оқытудың  осы түрлері балалардың логикалық ұғыну  қабілеттерін  дамиды. Ұсақ-қол  моторика арқылы баланың бұлшықет, сүйек және жүйке жүйелерінің үйлестірілген әрекеттерінің жиынтығы, көбінесе қолдар мен саусақтардың және саусақтардың ұсақ, дәл қозғалыстарын орындау кезінде визуалды жүйемен үйлеседі.

 Қолдың ұсақ моторикасын дамытуға арналған жаттығулардың бүкіл кешенін үш компонентке бөлуге болады:

1. саусақ гимнастикасы;

2. қарапайым графикалық дағдыларды пысықтау, дәптерлерде, жазуларда жұмыс істеу;

3. әр түрлі заттарды қолдана отырып, саусақтар мен қолдарға арналған жаттығулар.

      Мектеп жасына дейінгі балалардағы қарапайым математикалық идеялардың дамуы баланың қарқынды ақыл-ой дамуы, оның танымдық қызығушылығы ұсақ-қол моторикасы арқылы дамуы (салыстыру, жалпылау, жіктеу) үшін үлкен мәнге ие. Бұл тақырып мектепке дейінгі білім берудің күрделі және қызықты мәселелерінің бірі болып табылады. Мектеп жасына дейінгі баланың дамуы- оның  ішінде қарапайым арифметикалық әрекеттерді бақылау және салыстыру, салыстыру, талдау, орындау мүмкіндігі үлкен және дайындық топтарының балаларындағы қарапайым математикалық идеяларды дамытуда ұсақ-қол мотрикасы басты орын алады.

       Балаларды сыртқы әлеммен таныстыру заттардың қасиеттері мен белгілерін зерттеуден басталады. Әсіресе, осындай қасиеттері және қарым-қатынастар ретінде объектілерді түсі, пішіні, көлемі, кеңістіктік орналасуы - мүмкіндік береді . Осыған байланысты мектеп жасына дейінгі балаларда қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыру барысындағы  ұсақ-қол моторикасын дамытуының  келесі мақсат-міндеттері шешіледі.

   Мақсаты:  балалардың алғашқы ойлау қабілеттерін ұсақ-қол моторикасы арқылы дамытуда, мектеп жасына дейінгі балаларға  қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыра отырып: салыстыру, қорыту, кеңістікті бағдарлау,  геометриялық пішіндер мен фигураларды ажыратыу заттар мен түсініктер арасындағы  байланыстарды құру ептіліктерін қалыптастыру.

Міндеті:

- қарапайым сан мен санау түсініктерін қалыптастыру;

- заттардың көлемі мен пішіні, олардың кеңістіктік қатынастарымен таныстыру;

- көру, есту, зейін, ес және ойлау қабілеттерін дамыту.

- ұсақ қол моторикасын дамыта отырып,шыдамдылық пен ептілікке тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже: санамай және санын атамай бір топтың затын екінші топтың затымен беттестіру тәсілін қолдана отырып, саны мен көлемі бойынша  салыстырып көрсету.Қоршаған ортадан бір немесе бірнеше ұқсас заттарды таба білуге үйрету.Ұсақ-қол моторикасын дамыта отырып, шешімді дұрыс табуға,асықпай ойланып,нақты әрі дұрыс жауап беруге  дағдыланады.

Өзектілігі: Ұсақ –қол моторикасы мен  қарапайым математикалық түсініктерді дамыту іс-әрекеттерінде біз балаларға математикадан негізгі білім беріп қана қоймай, ең басты міндетіміз — баланың ойлау қабілетін дамыту: яғни, оның ақыл-ой қабілеттері мектепте сәтті оқу үшін де, болашақ ересек өмірге де қажет. Математика бала үшін оңай, қызықты көңілді болуы мүмкін, ол талғампаз ойын бола алады, өмірге табиғи түрде еніп, болашақта нақты ғылымдарды зерттеуге алғышарттар жасай алады. Бала негізгі математикалық идеялар мен ұғымдарды мүмкіндігінше ертерек меңгеруі керек. Ойында бұл әсіресе оңай. Балалармен жұмыс жасауда біз әр түрлі ойын-сауық материалдарын, атап айтқанда 3 жастан асқан балаларға математиканы оқытуға ұсынылған х.Кюизенердің (бельгиялық математика) түрлі-түсті таяқшаларын кеңінен қолданамыз. Бала кезінен бастап баланың ойлауын дамыту бойынша жұмыс тәрбиеші оны кез-келген іс-әрекетке, сабақ пен еңбекке, ойындар мен табиғатты бақылауға, іс-әрекетті талқылауға және табиғаттан сурет салуға немесе ұсынуға қосқан кезде тиімді болады. Бұл процеске ерте кіріскен сөйлеу ондағы барлық ақыл-ой әрекеттерін өзгерте отырып, маңызды рөл атқарады. Нақты білім беру пәндерін оқу процесінде ойлау әдістерін мақсатты түрде қалыптастыру қажеттілігін психологтар мен мұғалімдер қазірдің өзінде мойындайды. Мектепке дейінгі білім беру мазмұнын жаңартуға арналған нұсқаулықтар мен талаптарда  мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық дамуына  байланысты бірқатар маңызды талаптарды көрсететіндігіне байланысты, оның бөлігі қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыру болып табылтындығы белгілі. Ұсақ -қол моторикасын дамыту қажет екенін растайтын көптеген зерттеулер бар (тіпті осы саладағы баланың табиғи бейімділігі өте қарапайым болған жағдайда да) ең алдымен, ұсақ -қол моторикасын дамыту неден тұратынын анықтаймыз. Ақыл-ой әрекеттерінің қол моторикасын дамытудағы  әдістері-салыстыру, жалпылау, талдау, синтез, жіктеу, сериялау, аналогия, жүйелеу, абстракция – барлығы бір-бірімен ұштасады.Ұсақ -қол моторикасын ойлау әдістерін қалыптастыру және дамыту бойынша арнайы дамыту жұмыстарын ұйымдастырған кезде, баланың дамуының бастапқы деңгейіне қарамастан, осы процестің тиімділігі айтарлықтай артады. Белгілі бір математикалық дағдыларды дамыту үшін мектеп жасына дейінгі балалардың ұсақ -қол моторикасын ойлауын дамыту қажет. Сондықтан баланы проблемалық жағдайларды шешуге, белгілі бір қорытынды жасауға, логикалық қорытындыға келуге үйрету қажет.

                           Педагогикалық мақсаттылық: 

 Әр жас тобындағы балалардың психологиялық ерекшеліктеріне сәйкес математикалық білім, білік және дағды жүйесін қалыптастыру.

Логикалық ойлау тәсілдерін қалыптастыру  барысында салыстыру, жалпылау, жіктеуге үйрету. Танымның тәуелсіздігін дамыту, шығармашылық бастаманың көрінісін ынталандыру.Ұсақ моториканы және визуалды - моториканы үйлестіруді дамыту. Қазіргі уақытта саусақ ойындарының ұсақ моториканың дамуына және мектеп жасына дейінгі балалардың сөйлеуіне әсерін зерттеуге көп көңіл бөлу болып табылады. Ұсақ-қол моториксы арқылы  баланың миы дамиды, сөйлеудің дамуын ынталандырады, шығармашылық қабілеттерін, қиялын көрсетуге көмектеседі, математикалық идеялардың қалыптасуына ықпал етеді. Кейбір саусақ ойындары есепті зерттеуге бағытталған, ал басқалары баланы дене бөліктері мен саусақтардың атауымен таныстырады. Кейбір саусақ ойындарында бала бірден екі қолымен әрекет етуі керек-бұл оған ғарышта жақсы жүруге, жоғары-төмен, оң-сол сияқты ұғымдарды игеруге көмектеседі. Саусақ ойындары ата-аналар мен тәрбиешілерге балаларға қызықты түрде және математикалық идеяларды дамытуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, балалардың математикаға деген тұрақты қызығушылығын ояту және нығайту маңызды емес. Осылайша," саусақпен санау", саусақ ойындары – бұл мектеп жасына дейінгі балаларда математикалық идеяларды қалыптастырудың ең тиімді, қызықты және ыңғайлы тәсілі.

Саусақ ойындарымен және саусақтардың қимылын үйлестіруге арналған жаттығулармен қатар, мектеп жасына дейінгі балалармен жұмыста санау таяқшалары бар сабақтарды қолдану керек.

          Ұсынылған жаттығулар тек қолмен шеберлікті, ептілікті, үйлестіруді ғана емес, сонымен бірге зейінді, қиялды, ойлауды, тапқырлықты дамытады; геометриялық фигуралар туралы идеяларды бекітуге, балаларға конструктивті дағдыларды игеруге және оларды "симметрия"ұғымымен таныстыруға мүмкіндік береді.Бұл тапсырмаларды В.Воскобович технолгиясы арқылы баланың есте сақтау қабілеттерін,логикалық ойларын және қол моторокасын дамытады.

Санау таяқшалары - мектеп жасына дейінгі балаларда математикалық идеяларды қалыптастыру үшін де пайдалы. Ол үшін келесі тапсырмалар ұсынылады: фигура жасалған таяқтарды санаңыз; егер фигура түрлі-түсті таяқшалардан тұрса, онда әр түсті таяқтарды санаңыз; нысанды бейнелейтін геометриялық фигураларды және фигуралардың бұрыштарын санаңыз; өзіңіз ойлап тауып, белгілі бір таяқшалардан фигураны бүктеңіз. Мектепке дейінгі жастағыосы жастағы ұсыну қажет: қарындаштар, сондықтан қиын үйлестіруге қол қозғалысының және пайдалануға ұсақ заттармен қолданады. Жаттығулар ересектермен бірге орындалады және қадамдық нұсқаулармен бірге жүреді. Балалар таяқтардан қарапайым геометриялық фигураларды (шаршы, үшбұрыш, тіктөртбұрыш), сондай-ақ қарапайым заттардың суреттерін (қоршау, жол, терезе және т.б.) құрастырады.

 Міндетті шарт - алынған кескінді қарау және тақырыпты атау. Балаларға ұсынылған суреттер күрделі (екі-үш бөліктен тұрады). Бұл теледидар, кірпі, жалауша және т.б. болуы мүмкін.

Тәрбиеші тапсырманы орындамас бұрын балалармен осы немесе басқа фигураны қалай жасауға болатындығын шешеді, ал балалар іс-әрекетінің нәтижелері қарастырылады.

Үлкен мектеп жасына дейінгі балалардың мүмкіндіктері кеңейеді: қолдар ептілікке ие болады, ал балалардың өздері тәуелсіз болады. Олар көптеген бөлшектерден тұратын кескіндерді жасай алады, кескінді талдайды және синтездейді, сонымен қатар әртүрлі фигураларды ойлап табады: адамдар, жануарлар, өсімдіктер, машиналар және т. б. Әр бала ойлап тапқан фигуралар басқа үшін тосынсый болғаны жөн, содан кейін оларды салыстыру қызықты болады. Сіз біраз уақытқа немесе белгілі бір мөлшерде ойнай аласыз ("бұрын үш фигураны кім салады?", "Фигурада алты таяқшаны қолданыңыз"). Фигуралар дайын болған кезде балалар оларды бір-біріне көрсетіп, қанша таяқша қолданылғанын тексереді, ал "дұрыс емес" саны бар фигуралар есептелмейді. Дайын фигуралармен ойнауға болады, мысалы, "не өзгергенін тап" ойынын: бір бала бұрылады, ал екіншісі күнге бір немесе екі сәуле қосады; біріншісі кескінге қарап, қай фигуралардың өзгергенін және қалай өзгергенін анықтауы керек. Оларды өзгертуге көптеген мүмкіндіктер бар: сіз вагон мен қайықты ұзарта немесе қысқарта аласыз, адамдарға шляпалар кие аласыз, үйлерді қоса аласыз және т.б. балалар бұл ойынды жақсы көреді, өйткені бұл қиялға мүмкіндік береді. Кейіннен мектеп жасына дейінгі балаларға кітаптың сүйікті кейіпкерін таяқшалармен "сурет салуға", ойлауды және кеңістіктік бағдарлауды дамытуға ықпал ететін фигураны қайта құруға болады. кеңістіктік және ассоциативті ойлау, қиял, логиканың, ұсақ моториканың дамуына ықпал етеді, геометрияның негіздерін түсінуге, жазықтыққа еркін бағдарлануға, берілген үлгі бойынша әрекет ете білуге көмектеседі, сонымен қатар назар мен табандылық сияқты қасиеттердің дамуына ықпал етеді. 

Бұл нұсқаулықты М. Монтессори ойлап тапқан. Бұл ойын  мектеп жасына дейінгі жастан балаларды дамытуға жарамды, тапсырманың күрделілігіне байланысты. Сондай-ақ, сіз планшетті "өсу үшін" жасай аласыз, тек жұмыс кеңістігін жасына және дамуына сәйкес шектей аласыз. "Математикалық қабілеттердің дамуы" ұғымы өте күрделі, күрделі және көп өлшемді. Ол балада "өмір" және "ғылыми" ұғымдарды қалыптастыру үшін Қажет кеңістік, форма, шама, уақыт, Сан, олардың қасиеттері мен қатынастары туралы өзара байланысты және өзара байланысты идеялардан тұрады. Мектеп жасына дейінгі балалардың математикалық дамуы деп қарапайым математикалық идеялардың қалыптасуы және олармен байланысты логикалық операциялар нәтижесінде пайда болатын баланың танымдық іс-әрекетіндегі сапалы өзгерістер түсініледі. Математикалық даму-баланың "әлем бейнесін" қалыптастырудағы маңызды компонент. Демек, тәрбиеші мен ата — ананың маңызды міндеттерінің бірі-баланың мектепке дейінгі жастағы математикаға деген қызығушылығын дамыту.

Бұл тақырыпты ойын және ойын-сауық түрінде таныстыру балаға болашақта мектеп бағдарламасын тезірек және оңай меңгеруге көмектеседі. Негізгі мақсат: балаларды ойлай алатын, айналасындағылардың бәрін дұрыс бағдарлай алатын, әртүрлі жағдайларды дұрыс бағалай алатын, тәуелсіз шешімдер қабылдай алатын адамдармен тәрбиелеу. Балада математикалық идеялардың қалыптасуы әртүрлі дидактикалық ойындарды қолдануға ықпал етеді.

Ұсақ –қол моторикасын дамыту  барысында бала жаңа білім, білік, дағдыға ие болады. Қабылдауды, зейінді, есте сақтауды, ойлауды дамытуға, шығармашылық қабілеттерін дамытуға ықпал ететін ойындар жалпы мектеп жасына дейінгі баланың ақыл-ой дамуына бағытталған.

Логикалық есептерді шешу маңызды, жалпылауға өз бетінше жақындау қабілетін дамытады. Математикалық мазмұндағы логикалық ойындар балалардың танымдық қызығушылығын, шығармашылық ізденіс қабілетін, оқуға деген ынтасы мен қабілетін тәрбиелейді. Әр ойын-сауық тапсырмасына тән проблемалық элементтері бар ерекше ойын жағдайы әрқашан балалардың қызығушылығын тудырады. Ойын-сауық міндеттері баланың танымдық тапсырмаларды тез қабылдау және олар үшін дұрыс шешім табу қабілетін дамытуға ықпал етеді.

 Күтілетін нәтижелер:

     Есте сақтау ойынында бала санды есте сақтайды және оған сәйкес келетін заттарды әкеледі. Бұл-бар білімді тәжірибеде, күнделікті өмірде қолдану:

    «Қанша?», «қанша артық?», «қанша кем?» сұрақтарын түсініп, «көп», «бір», «артық», «кем» «сонша», «қанша», «тең» сөздерін қолдана отырып жауап беруге үйрету.Заттарды бір қатарға солдан оңға қарай оң қолымен орналастыруға үйрету.Геометриялық пішіндерді (дөңгелек, шаршы, үшбұрыш) танып ажырата білуін жетілдіру. Қоршаған ортадан геометриялық пішіндерге (тіктөртбұрыш, сопақша, трапеция) ұқсас заттарды тауып, оларды тұрмыстағы заттармен (кірпіш, қияр, үйдің шатыры) сәйкестендіре білуге үйрету.Заттар мен пішіндерді сипап сезу және көру тәсілдері арқылы зерттеу іскерліктерін дамыту.Өзіне жақын кеңістіктегі бағыттарын ажырата білуін дамыту (оң-сол, алда-артта, жоғарыда-төменде, алыс-жақын, жоғары-төмен).Оң және сол қолын ажырата білуге үйретуді жалғастыру.Тәуліктің қарама-қарсы бөліктерін анықтай білуін дамыту: таңертең-кеш, күн-түн.Үлкендер мен балалардың іс-әрекеттерінің өзгеруі бойынша тәулік бөлігін ажырата білуге үйрету.

                 Бағдарламаны іске асыру нысандары мен әдістері:

            Қолдың ұсақ моторикасын дамытуға арналған жаттығулардың бүкіл кешенін үш компонентке бөлуге болады:

1. саусақ гимнастикасы;

2. қарапайым графикалық дағдыларды пысықтау, дәптерлерде, жазуларда жұмыс істеу;

3. әр түрлі заттарды қолдана отырып, саусақтар мен қолдарға арналған жаттығулар.

       Ұсақ қол моторикамен қоса балалардың есте сақтау қабілеті мен назары, сондай –ақ,балада төмендегідей  дам бағыттары көзделген:

- қол және көз, қолдың ептілігі, ритмикасы қозғылысын үйлестіру және нақтылығын жақсарту;
- саусақтар мен қол буынының ұсақ қол моторикасын жақсарту;
- жалпы қозғалыстық белсенділікті арттыру;
- сөйлеу функциясын тұрақты етуге көмектесу;
- қиялын, логикалық ойлауын, еркін назарын, көру және есту қабылдауларын, шығармашылық белсенділіктерін дамыту;
- өз құрбылары және үлкендермен қарым – қатынаста эмоционалды – қолайлы жағдай жасау;
      Көздеген нәтижеге қол жеткізу үшін келесідей жұмыс түрлерін тұрақты түрде пайдаландым:
- педагогтың балалармен бірлескен қызметі;
- балалармен жекелей жұмыстар;
- балалардың өздерінің еркін өзіндік қызметтері.
Ұсақ қол моторикасы дамыту және қозғалысын үйлестіру мақсатында түрлі қабылдаулар мен әдіс – тәсілдер қолдандым:
• саусақтық ойын тренингісі
• қол мойнына массаж
• саусақ гимнастикасы, сергіту сәттері
• саусақ ойынды тақпақтар мен жаңылтпаштар
• саусақтық театр
• ермексаз және тұздалған ұннан, табиғи материалдардан жапсыру жұмыстарын мүсіндеу (тұқым, жарма, ұлу қабыршықтары және т.б.)
• сызудың дәстүрлі емес техникасы: қылқалам, саусақ, тіс щеткасы және май шам және т.б..
• құрылыс жасау: қағаздан, ЛЕГО конструкторымен
• бастырмалардың түлері
• графикалық моториканы дамыту
• трафаретпен сурет салу
• түр сызықпен түрлеу
• суретті аяқтау (симметрия принципі бойынша)
• лабиринттер
• дидактикалық ойындар
• М. Монтессори әдісі
• Кіші заттармен ойнау
• пазл, мозаика қолдану .

Диагностика мен негіздемелер

2021-2022 оқу жылына арналған үйірме барысында әр кезең сайын тәрбиеленушілерден біліктілік дағдыларын бақылау мақсатында осындай мониторингтер жасалып,қорытынды жасалынып отырады.

Дидактикалық ойындар

"Өз үйіңді тап" ойыны

Бұл ойын биік - аласа, үлкен - кіші, он жақта - сол жақта деген ұғымдарға жаттықтыру мақсатында етіледі.

Мұғалім балаларды екі топқа беліп, әр топтың ойнайтын орнын немесе "үйін" тағайындайды. Екі топқа да есіп тұрған бірі биік, бірі аласа ағашты көрсетеді де, 1-топтағы балалардың үйі биік ағаштың оң жағы, ал 2-топтағы балалардың үйі аласа ағаштың сол жағы" - деп белгілейді. Қай топ өз үйлеріне тез барады (тез табады), ойын 2 рет қайталанады. Бұдан кейін бірінші топ аласа ағаштың сол жағы, 2-топ биік ағаштың оң жағын үй етеді де, ойынды алғашқыдай 2 рет қайталайды. Ойынның соңында әр топтың балаларын мадақтап отырады.

"Апта күндері" ойыны

Мақсаты. Апта күндерін есте сақтау.

Керекті материалдар: Апта күндерін шартты түрде белгілейтін 1-ден 7-ге дейін фигуралардың немесе ұлттық таңбалардың суреті салынған 7 және суреті жоқ 1-2 тәж.

Ойынның мазмұны: Тәрбиеші балалардың мынаған келісіп алуын өтінеді. Бір таңба бар тәж аптанын бірінші күні дүйсенбі, екі таңба бар тәж аптаның екінші күні сейсенбі және т.б. білдіреді. Балалар апта күндерінің атын хормен қайталайды. Тәжді дұрыс орналастыру керек.

Тәрбеші тақта алдына 7 баланы шақырып, оларға тәждерді таратып береді. Тақта алдына шақырылған баланың әрқайсысы тәжбен таңбаныңсанына қарап тұрып: "Сабыр - сәрсенбі", "Мен - жұмамын" және т.с.с. дейді.

Осыдан кейін мұғалім аптаның кез келген күнінің атын дауыстап атайды, мысалы "сәрсенбі" деген соң өзін "сәрсенбі" деп білетін бала алдыға шығып тұрады. "Апта күндері, сапқа тұрыңдар" деген бұйрық берілісімен, басқа балалар оның қатарына дұрыс ретпен сапқа тұруы тиіс. Сапқа тұруда қателік болса, оны орындарында отырған балалар бірден байқайды.

Бұдан соң тәрбиеші тақта алдына келесі жеті баланы шақырады, т.с.с.

"Жоғарыда - төменде".

Кім биік? Кім аласа?" жаттығуы

Керекті материалдар. Көгілдір аспан, жасыл алқап, өзен бейне-ленген декоративтік таблица.

Таблицаның әр жеріне ілмек тігіледі. Беті жабық қорапта жұлдыз-шаның, самолеттің, құстың, инеліктің, балықтың, түрлі аңдардың кар-тоннан немесе фанерадан ойылып алынған фигуралары қойылады.

Жаттығудың мазмұны.

Бала қораптан қолын салып, фигураның біреуін алады. Алған фигурасын атайды да, оның орнын анықтап, декоративтік таблицаға бекітеді. Мысалы, бала самолетті таблицаның жоғарғы жағына - аспанға, ал балықты - төменгі жағына судың ішіне іледі. Бұған қоса ол: Самолет жоғарыда аспанда ұшады, балық төменде - су ішінде жүзеді" дейді, т.с.с.

Бұл жаттығу "жоғарыда - төменде", "биік - аласа" ұғымдарын пы-сықтауға жәрдемдеседі. Балалар нәрселерді олардың табиғи жағдай-ымен салыстыра білуді үйренеді. Сонымен қатар, жаттығу байқағыш-тықты, зейінді, қиялды дамытады.

Дүкен

Ойыншық таразысына дүкенші бала сатып алушының сұраған нәрсесін өлшеп беріп тұрады. Керек заттар (таразы, қалақша, күріш, шырын, бидон т.б.), сатушы баланың дүкеншілер киетін бас киімі болу керек. Ойынның барысында сусымалы зат пен сұйық заттың өлшеу ай-ырмасына жаттығады, демек сұйық заттар белгілі келемдегі ыдыспен өлшенеді, сусымалы заттар таразыға салынып өлшенеді. Ойынның мақсаты сұйық зат пен сусымалы заттың қалай өлшенетінін балаларға үйретіп жаттықтыру.

"Дабыл соғу" жаттығуы

Керекті материалдар. Бірден тертке дейінгі нәрсенің суреті салынған карточкалар (әр балаға бір карточка берілуі тиіс).

Жаттығудың мазмұны. Мұғалім дабыл соғады немесе столды та-қылдатады. Балалар неше соққы болғанын іштерінен санап, карточка-сында осыншама нәрсенің суреті бар бала оны жоғары көтереді. Бала-лардың бір тобы ауызша жауап беруі тиіс. Мысалы: "Сіз үш рет соқты-ңыз, ал менің карточкамда үш балапанның суреті бар".

"Кім алғыр"

Қолданылатын көрнекіліктер: (+ - =) таңбалары 10 көлеміндегі сандар.

Ойынның барысы:

Баланың қолдарына сандар мен таңбалар үлестіріледі. Ойын мазмұнын түсіндіргендер кез келген түпкі нәтижемен таңбаны ескере отырып, өрнектерді құрастырту. Ойлаған өрнектерін тақтада жазбаша орындауларына болады.

Ойын барысында: таңбалар арасындағы байланысты жете түсінуіне, сан құрамын анықтай білуге, жазбаша есептеуге дағдыландыру кезделеді.

"Сен де осынша көрсет" ойыны

Мақсаты: Балалардың көрген нәрселерін немесе естіген дыбыста-рын санап, есте сақтап, оған басқа нәрселерді сәйкестендіруге үйрету.

Керекті материалдар: фигуралардың ою-таңбалардың суреті са-лынған карточкалар бала санайтын материалдар.

Ойынның мазмұны:

1 вариант. Тәрбиеші карточканы көрсетеді де, алып қояды. Балалар карточкада неше фигура, ою-таңба бар екенін айтып, сонша жалауша немесе басқа нәрсе көрсетуі тиіс. Тапсырманы дұрыс әрі тезірек орын-даған қатар жеңімпаз атанады.

2 вариант. Тәрбиеші бірнеше рет алақанын (барабан, дабыл) соғады. Балалар оны зейін қоя тыңдап, одан соң соншама жалауша көрсетеді.

"Өз жұбыңды тап" ойыны

Мақсаты: Санды көру, есту және қимыл арқылы қабылдау қабілетін пысықтау.

Керекті материалдар. Балалар 10 адамнан командаларға бөлініп ойнайды. Ойынға қатысушылар қарама-қарсы қарап, сапқа тұрады. Бір қатардағы балалардың омырауында - суреттер салынған карточкалар. Екінші қатардағы ойнаушының біреуі алақанын соғады. Бәрі неше соққы болғанын санайды. Омырауында осы соққы санына сай келетін карточкасы бар бала ойын бастаушының қасына жүгіріп келеді де, екеуі бірге ойыннан шығады.

Барлық балалар өзіне жұп болғанда ойын аяқталады. Ойынға қатысушылар жеңімпаз команданы атайды.

"Өз пәтеріңе жайғас" ойыны

Мақсаты. Іріктеп алынған заттарға ұқсас нәрселерді таба білу.

Керекті материалдар. Бетіне дөңгелектер сызылған (үлкен фор-матты) карточкалар.

Балалар жеңімпаз "пәтерді" анықтайды.

Балалардың санына қарай "пәтерлердің" санын лайықтап алуға болады.

"Қапшықтан неше ойыншық алдың" ойыны

Мақсаты: Балаларға заттың санын қолмен сипалап білуді үйрету.

Керекті материалдар: Әрбір балаға ішіне шошқа-жанғақ, ұсақ тастар, түйме т.с.с. санайтын заттар салынған қапшық берілуі тиіс.

Ойынның мазмұны. Тәрбиеші балаларға қолдың саусақтарымен сипалап білу арқылы қапшықтан 4 шарик алуды тапсырады. Балалар тапсырманы орындау үшін қапшықтан шариктерді алып, стол бетіне қояды және санайды. Осыдан кейін балалар тапсырманы орындауын өзара тексереді, қателік жөнінде мұғалімге айтады.

Тапсырма бірнеше рет қайталанады. Ешқандай қателік жібермеген балалар жеңімпаздар атанады.

"Үй тұрғызайық" ойыны

Мақсаты: Балаларға заттарды үлкен-кішілігі бойынша салыстыруды, үлгіге қарап керекті нәрсені таңдай білуді үйрету.

Керекті материалдар. Әрбір балада үлкен-кішілі үйдің бөлшектері (төбесі, есігі, терезесі т.с.с).

Мұғалім үйдің бөлшектерінен құрастырылған үлгіні қыстырады.

Балаға тапсырма. Үй тұрғызу, үлгіге қарап оның бөліктерін тауып, тиісті орындарына орналастыру.

Ойынның мазмұны. Тәрбиеші балаларға ағаш ұстасының үлкен-кішілі төрт үй тұрғызғанын айтып, оларды көрсетеді. Балалар үй бөліктерінің пішінін, үлкен-кішілігін атап, үй мен оның бөліктері арасындағы кеңістік қатынастарды анықтайды. Балалар табылған бөліктерді үлгіге қарап салыстырып көріп, оларды тұрғызатын үйдің тиісті жерлеріне қояды. Балалар тапсырманың орындалуын өздері бағалайды, үздік "ағаш ұстасын" атайды.

"Үқсасын тап"

Тәрбиеші балаларға зат көрсетеді, балалар алдарындағы геометри-ялық фигураларды көрсетеді, мысалы, мұғалім балаларға кітап көрсетеді, балалар алдарындағы геометриялық фигуралар ішінен тік төртбұрышты көрсетеді. Ойынның мақсаты балалардың естерінде геометриялық фигураны қалыптастыру.

"Сипаттамасы бойынша тап" ойыны

Мақсаты: Ұзын - қысқа, кең - тар, биік - аласа және т.с.с. ұғым-дарды қайталау.

Керекті материалдар. Жануарлар мен қустарды бейнелейтін ой-ыншықтар.

Ойынның мазмұны. Сөреге аю, қоян, қасқыр, түлкі секілді 5-6 ойыншык, қойылған балалар көріп отырады. Олар мұғаліммен бірге әрбір ойыншықты анықтап қарайды, олардың атын қайталайды. Осыдан кейін ойнаушылардың біреуі бөлмеден сыртқа шығады да, басқалары ойыншық туралы жұмбақ құрастырады, мәселен, мұғалім балаларға қоянды көрсете отырып, олармен бірге мынадай жұмбақ құрастырады: "Ұзын құлақ, қыли көз, қысқа құйрық - бұл қай аң?" Аю туралы "Маймақ аяқ, қорбиған, аңсағаны - тәтті бал, ұзын жүнды жабайы аң" және т.с.с. Балалар жұмбақты құрастырып болған соң оны шешетін баланы шақырады. Егер ол жұмбақты дұрыс шеше алмаса, қолына сол ойыншық беріледі де, жұмбақ қайта айтылады. Ол тағы да киналса, балалар жәрдемдеседі. Ойынға келесі бала шақырылады. Ойын қайталанады. Балалар жеңімпазды анықтайды.

Ойынға алуан түрлі ойыншықтарды, сондай-ақ суреттерді пайдалануға болады.

"Көрші - көрші" ойыны

Керекті материалдар. 1-ден 10-ға дейінгі сандар жазылған кар-точкалар.

Тәрбиеші бір санды атайды, мысалы, "Жеті" дейді. Омырауына жеті саны тағылған бала ілгері шығып, балалардың алдына тұрады. Тәрбиеші былай дейді: "Бұл санның көршілері, қатарына тұрыңдар!". Оның қата-рына 6 және 8 деген карточкалар тұрып, 6,7,8 сандарын құрайды. Одан соң 6 және 7 сандары салыстырылады. Омырауында 6 цифры қадалған бала былай деп түсіндіреді: 6-ның 7-ден 1-еуі кем. 6-ға 1-ді қоссақ 7 болады. 6 саны алты бірліктен тұрады".

Одан кейін 7, 8 сандары да осылайша түсіндіреді.

Жаттығу қайталанады, ойнаушылардың құрамы өзгереді. Отырған балалар тапсырманың дұрыс орындауын қадағалайды.

"Поезд құрастыр" ойыны

Қолданылатын көрнекілік: 1-ді қосу таблицасы берілген карточкалар, 0+1, 1 + 1, 2+1, т.с.с. Ойынның барысы.

Мұғалім карточкаларды оқушыларға таратып береді, оларды вагондар, ал бір оқушыны тепловоз деп тағайындайды. Оқушылар қолдарындағы карточкаларына қарай отырып, алдымен "тепловозға" ретімен тіркелуі тиіс.

Ойынның мақсаты: 1-ді қосу таблицасын қайталату.

"Доп лақтыру" Көрнекілік: доп.

Ойынның барысы: Мұғалім допты жоғары лақтырып, немесе еденге ұрып балаларға санатуы, сонша немесе біреуі (екеуі) артық (кем) ойын барысында неше болса сонша, содан (артық), "кем" деген өзінің допты еденге ұруының балалар шапалағымен сәйкес келуін қада-ғалауы, қол шапалақтатуы, әлде қарындашпен тықылдатуы керек.

"Қалт етпей қағып ал, жауабын тауып ал" ойыны

1 -вариант.

Балалар дөңгелене тұрады. Ортада тұрған мұғалім мысалы: "Қалт етпей қағып ал, жауабын тауып ал", 3 және 2" - деп бір балаға допты лақтырады. Допты қағып алған бала 3 және 2 болады, бес деп, допты мұғалімге қайтарады.

2-вариант.

Балалар 2 командаға белініп 2 жаққа белініп тұрады да допты кезек-кезек бір-біріне лақтырады. Лақтырған жақтың баласы мысал айтады, қағып алған жақтың баласы лезде жауабын айтып оны қайтарады. Жауапты дұрыс бермеген бала ойыннан шығады.

"Көп - аз, бір"

Ойынға қажет материалдар: үлестірмелі заттар немесе суретті карточкалар (он - оннан).

Ойынның барысы: әр баладада он-оннан карточкалар және түрлі заттар. Үлестірмелі заттарды пайдалана отырып мұғалім "көп" десе балалар заттардың кебін (8-10), "аз" десе азын (2-3 немесе 3-4), ал "бір" десе тек қана бір затты көрсетулері керек.

Бұл ойынды керісінше "бір", "аз", "көп" деп айтып та ойнатуға болады.

"Қай қолымда көп" ойыны

Мақсаты. Заттардың екі жиынтығын салыстыра білуге үйрету.

Керекті материалдар. Ұсақ нәрселер.

Ойынның мазмұны. Топ екі командаға белінеді, оның әрқайсысы алма-кезек мұғалімнің столына өз өкілін жібереді. Стол қасына келген бала қолын артына ұстайды. Алдымен Тәрбиеші, одан соң балалардың бірі оның қолына кубик, түйме, шарик секілді әр түрлі ұсақ нәрселерді ұстатады, бірақ олар бір қолда көп, екіншісінде - аз болуы тиіс. Бала алдымен көз мөлшерімен нәрсенің қай қолында көп екенін анықтауы, одан кейін нәрселерді бірінің қатарына бірін қойып, қайсысында қатар-да көп, қай қатарда аз екенін салыстыруы тиіс.

Тәрбиеші екі қатардағы нәрселердің санын тенестіру үшін не істеу керектігін (қысқа) 2 тәсілмен орындауы керек.

"Нүктелерді қос"

Көрнекілік: нүктелермен бейнеленген жұлдызша, жалауша бейнелері.

Ойын барысы:

Қағаз бетіндегі нүктелерді қосу арқылы бейнелерді анықтау, атын атату. Неше нүкте бер екен? Сұрағына жауаптарын тыңдау. Нүктелерді немірлету, сандарды тура және керісінше атату. Ойын нәтижесінде түзу, ұшбұрыш, тікбұрыш ұғымдарын қалыптастыру, сандарды тура және керісінше атату.

"Қандай сандар жетіспейді?" жаттығуы

Жаттығудың мазмұны. Мұғалім екі санды атайды, ал балалар олардың арасындағы санды атауы тиіс. Мысалы, мұғалім "Үш, бес" десе балалар: "Төрт, жеті, тоғыз" десе, балалар "Сегіз" және т.с.с. деп жауап беруі керек.

"Қай вагонға мінемін?" ойыны

Қажет материалдар: тепловозға нөмірленіп тіркелген сан өрнектері жазылған карточкалар.

Ойынның барысы: Амалдарға берілген сан өрнектері жазылған үлестермелі карточкаларды тарату. 1+4, 9-4, 2+3, 10-5 т.е.с. Олардың мәні бала отыратын вагонға сәйкес. Мысалы, 5-ші нөмерлі вагон, өрнектерінің жауабы 5-ке тең оқушылар, сан вагонға ілесіп, тіркелуге тиіс.

Ойынның мақсаты: сандардың құрамын білу, таңбаларды айыра алуға, логикалық ойлау қабілеттерін дамыту.

"Тізбек құрайық"

Көрнекілік: суретке салынған толқындар, таңбасымен сандар.

Ойынның барысы: Тақтаға теңіз толқындарының суретін салып, сол толқын бетіне кезектестіре +, - таңбаларын жазып қою керек. Сол таңбалардың ара-арасына сандарды қойғанда, нәтижесі 10 болуы керек. Нәтижесі 10 болғанда ойынды жалғастыруға болады.

2 вариант. Дәл ойынды ондықтарды қосып, азайтып нәтижесі 100-ден аспайтындай етіп өткізуге болады.

Мақсат: таңбалардың ретіне қарай, таңбаларды дұрыс қоя білу ауызша есептеу дағдысын қалыптастыру.

"Балық ұстау ойыны" ойыны

Қолданылатын көрнекілік. Аквариум ішінде жүзіп жүрген балықтар суреті.

Ойынның барысы: Аквариум ішін, ондағы жүзіп жүрген балықтар көрінісін ілу. Екі түрлі түске боялған балықтардың келесі бетіне толық ондықтарды, 1,2... - 9-ды қосып, азайтуға 8-ді өрнектер жазулы тұруы керек. Ойынды топқа бөліп ойнатсақ, аквариум ішінен алынған балықтағы жазылған өрнектің нәтижесін тез ойлап, дұрыс шешсе, көп ұстаса сол топтың жеңгені болып табылады.

Ойын нәтижесінде толық ондықтарды қосу және азайтуғы жаттық-тыру көзделеді.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1.Беженова М. математикалық Әліппе. Қарапайым математикалық түсініктерді қалыптастыру.

2. Леушина. Қарапайым математикалық ұғымдарды қалыптастыр

3.Денисова Д., Дорожин Ю. мектеп жасына дейінгі балаларға арналған Математика. Үлкен топ 5+. - М.: Мозаика-Синтез, 2007.

4.Қызықты математика. Мектеп жасына дейінгі және кіші мектеп оқушыларымен сабақтар мен сабақтарға арналған материалдар. – М.: Мұғалім, 2007.

5. М.Монтессори технологиясы ұсақ-қол моторикасы арқылы баланыі жан-жақты дамыту әдістері

6. Кузнецова в. г. мектеп жасына дейінгі балаларға арналған Математика.

7. Петерсон Л. Г., Кочемасова Е. Е. Игралочка. Мектеп жасына дейінгі балаларға арналған практикалық математика курсы. Әдістемелік ұсынымдар

«Сиқырлы математика» үйірмесінің күнтізбелік-тақырыптық жоспары

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық                  картасы. 08.09.2021

Тәрбиеші:Солтан Меруерт

Білім беру саласы: Таным.

Тақырыбы: «Сиқырлы сандықша»

Мақсаты: Балаларды жаңа геометриялық пішін - шаршымен таныстыру. Пішінді сезу қозғалыс жолымен зерттеуді жаттықтыру. Заттардың пішінін анықтауды бекіту (алма қандай пішінді және т.б.). Геометриялық пішіндерді кеңістікте бағдарлауға бағытталған – «Өз үйшігіңді тап» дидактикалық ойыны.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:   Жаңа геометриялық пішінмен танысады;

Игереді:Заттардың пішінін атықтауды;  

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық     

                               Картотекасы 15.09.2021

Білім беру саласы:_Таным.

Бөлімдері: Математика негіздері

Тақырыбы: «Көпірден өтеміз»

Күтілетін нәтиже:

Білу: ұзын-қысқа ұғымдарын, геометриялық пішіндерді ажыратады;

Игеру: тапсырмалардын шешуін тауып, өз бетінше орындауға тырысады;

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық              картасы.22.09.2021

Білім беру саласы: Таным.

Бөлімдері: Қарапайым математика негіздері.

Тақырыбы: «Қуыршақ Әйгерім балаларда қонақта.»

Мақсаты: : Балаларға бір топтың заттарын екінші топтың заттарының үстіне қою және жанына қою әдістерін пайдаланып, саны және көлемі жағынан тең және тең емес заттарды (шамамен үш затты) салыстыруды үйрету.Тілде келесі сөздерді қолдану: сонша, неше, тең. Ұзынырақ, қысқа, ұзындықтары тең сөздерін пайдаланып, заттардың ұзындығы бойынша салыстыруға арналған «Ұзын және қысқа жолдар» - жаттығу ойыны.

.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:   Заттарды салыстыруды үйренеді;

Игереді: «Сонша» , «неше», «тең» ұғымдарымен танысады;          

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық                  картасы.29.09.2021

Білім беру саласы: Таным.

Бөлімдері: Қарапайым математика негіздері.

Тақырыбы: «Күзгі бақшада»

Мақсаты: Заттардың көлемі, пішіні, түсі бойынша әртүрлі болатынын түсіндіру. «Бір» және «көп» ұғымын бекіту. «Қай жол ұзынырақ» дидактикалық ойыны. Ойыншықтарды оң қолмен солдан оң жаққа орналастыруға арналған - «Жүйектен алған көкөністерді орналастыр» жаттығу ойыны.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:   Заттардың пішінін, көлемін, түсін ажырата алады;

Игереді: Заттарды бір-бірімен салыстыруды;          

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық  картасы.06.10.2021

Білім беру саласы: Таным.

Бөлімдері: Қарапайым математика негіздері.

Тақырыбы : «Тиынға қонаққа бару»

Мақсаты: Балаларға үстіне қою және жанына қою әдістерін пайдаланып, екі затты ені бойынша салыстыру нәтижелерін  жуан , жіңішке, ені бірдей сөздерін қолданып белгілеуді үйрету.

Таң - кеш, кеш - түн, яғни қарама-қарсы тәулік бөліктерін анықтай білуді қалыптастыруға арналған - «Машаның күні» дидактикалық ойыны. 

Күтілетін нәтиже:

Біледі:   жуан-жіңішке ұғымдарын;

Игереді: заттарды бір-бірімен салыстыра алады;          

Меңгереді: тәулік бөліктерін анықтай білуді;

 Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы  13.10.2021

Білім, беру саласы: Таным.

Бөлім: Матеметика негіздері

Тақырыбы: 1-7-ге дейін сандар. Апта күндері.

Мақсаты: аптағы күндердің атауын жаттау; балалардың бойында уақыт туралы түсінік қалыптастыруды, жалғастыру. 7-ге дейін сандық және реттік санау дағдысын жетілдіру; балалардың зейіні мен логикалық ойлау қабілетін дамыту; әдептілікке тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже:

Білу керек: апта күндерінің атаулары мен олардың ретін игереді;         

Түсінігі: апта күндерінің реті туралы және алдыңғы келесі күні туралы түсінік беруді;

Меңгереді: апта күндерін ретімен атап шығарады.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы   20.10.2021

Білім, беру саласы: Таным.

Бөлім: Матеметика негіздері

Тақырыбы:Көп. Аз. Артық. Кем. Сонша. Теңестіру.

Мақсаты:Заттарды санына қарай салыстыру арқылы көп-аз, артық-кем, сонша ұғымдарымен таныстыру. Саны бір-бірінен артық-кем заттарды теңестіруге үйрету. Теңестірудің екі жолын практикалық жолмен меңгерту. Сонша, қанша болса, сонша ұғымдарын игерту.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы  27.10.2021

Білім , беру  саласы: «Таным»

Бөлімі: Математика негіздері

Тақырыбы: Геометриялық фигуралар

 Мақсаты: Балаларды қоршаған ортадағы геометриялық  пішіндермен денелерді ажырата білуге үйрету.Олардың бір-бірінен айырмашылығына  қарап ажырата білуге тәрбиелеу.

Көрнекілік: Геометриялық  пішіндер

Күтілетін нәтиже: ынта қойып сабақты тыңдаулары.

Білу керек. Геометриялық пішіндердің бір-бірінен айырмашылығын ажырата білуді меңгерді.                                            

Меңгерген дағдылары мен іскерліктері: Геометриялық пішіндерді қолданып панно жасауды меңгерді.Қоршаған ортадағы геометриялық пішінге ұқсас денелерді ажыратуды меңгерді.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы  03.11.2021

Білім беру саласы: Таным

Бөлімі:Қарапайым математика негіздері

Тақырыбы: Заттар тобын салыстыру

Мақсаты: Заттарды санына қарай салыстыру арқылы көп-аз, артық-кем, сонша ұғымдарымен таныстыру. Саны бір-бірінен артық-кем заттарды теңестіруге үйрету. Теңестірудің екі жолын практикалық жолмен меңгерту. Сонша, қанша болса, сонша ұғымдарын игерту.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы 10.11.2012

Білім, беру саласы: Таным.

Бөлім: Матеметика негіздері

Тақырыбы: 5 саны және цифры. 5 санының пайда болуы. Тура және кері санау

Мақсаты: 5 саны және цифрымен таныстыру; цифр мен заттың санын сәйкестендіруді үйрету; заттарды санау және реттік санау және реттік санау қабілетін ұштау; 5 цифрын тану және дұрыс бейнелеуге үйрету; балалардың зейіні мен логикалық ойлау қабілетін дамыту; эстетикалық тәрбие беру.        

Күтілетін нәтиже:

Білу керек: 5 саны мен цифрын;    

Түсінігі: 5 цифрын жазу туралы түсінікті;

Меңгерілген дағдылары мен  іскерліктері: 5 заттан тұратын топты табуды, 5 цифрын анықтауды.

Тәрбиеші:  Сандуғаш Тайлаққызы

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы  17.11.2021

Білім, беру саласы: Таным.

Бөлім: Матеметика.

Тақырыбы: 6 саны және цифры.

Мақсаты: 6 саны мен цифрын енгізу; цифрды заттың санымен сәйкестендіруді үйрету; бірді қосу арқылы сан шығарып алу туралы түінікті қалыптастыру; сандық және реттік санау дағдысын жетілдіру; 6 саны мен цифрын тану және жазуды үйрету. Балалардың зейіні мен логикалық ойлау қабілетін дамыту.

Күтілетін нәтиже:

Білу керек: 6 саны мен цифрын;    

Түсінігі: 6 цифрын жазу туралы түсінікті;

Меңгерілген дағдылары мен  іскерліктері: 6 заттан тұратын топты табуды, 6  цифрын анықтауды.

 Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы  24.11.2021

Білім беру саласы: Таным

Бөлімі: Қарапайым математика негіздері

Тақырыбы: Ауыр. Жеңіл. Сусымалы заттар. Сұйық заттар.

Мақсаты:Балаларды таразымен, жалпы таразы түрлерімен таныстырып, пай-далана білуге тәрбиелеу. Заттардың ауыр, жеңілдігі олардың аз-көптігі, үлкен-кішілігіне байланысты емес жағдайлар кездесетінін тәжірибе жүзінде көрсету. Заттың салмағын көз мөлшермен, қолмен салмақтап көріп, білуге болатынын түсіндіру.

Күтілетін нәтиже:

Білді: ауыр-жеңілді айыра білді

Меңгерді:  салмақ пен салмақсыздықтың айрмашылығ

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы  01.12.2021   

Білім беру саласы: Таным

Бөлімі: Математика негіздері              

Тақырыбы: Биік- аласа, жуан- жіңішке, тар- кең. 0-ден 6-ға дейінгі сандар. Биіктігі, ұзындығы, ені мен қалыңдығына қарай салыстыруға арналған жаттығулар.

 Мақсаты: а) заттардың биіктігі мен қалыңдығы туралы түсінік қалыптастыру және оларды салыстыруды үйрету; «биік- аласа, жуан- жіңішке, тар- кең» деген сөздерді пайдалана отырып салыстыру; заттарды көзбен салыстыру, бір-бірінің үстіне қою, бастыру арқылы салыстыруды үйрету. ә) заттардың кеңістіктегі орнын сипаттау қаблетін шыңдау; балалардың зейіні, ойлау және сөйлеу қаблетін дамыту. б) эстетикалық тәрбие беру:

Күтілетін нәтиже:                                              

Біледі: заттарды биіктігі мен қалыңдығына (еніне) қарай салыстыру үшін қалың-жұқа сөздерін дұрыс пайдалану.

Түсінігі: заттардың биіктігі мен қалыңдығы туралы түсінікті және оларды салыстыру:

Меңгерген дағдылары мен іскерліктері: заттарды көзбен, бір-біріне қою арқылы салыстыруды.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы     08.12.2021

Білім беру саласы: Таным

Бөлімі: Математика негіздері              

Тақырыбы: 7 саны мен цифры.

Мақсаты: 7 саны мен цифрын енгізу; цифр мен заттың санын сәйкестендіруді үйрету; санды және реттік санау дағдысын жетілдіру; 7 цифрын тану және бейнелеуді үйрету. Балалардың зейіні мен логикалық ойлау қабілетін дамыту; жинақылыққа тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже:

Білу керек: 7 саны мен цифрын;    

Түсінігі: 7 цифрын жазу туралы түсінікті;

Меңгерілген дағдылары мен  іскерліктері: 7 заттан тұратын топты табуды, 7  цифрын анықтауды.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы    15.12.2021      

Білім, беру саласы: Таным.

Бөлім: Матеметика негіздері

Тақырыбы: 1-7-ге дейін сандар. Апта күндері.

Мақсаты: аптағы күндердің атауын жаттау; балалардың бойында уақыт туралы түсінік қалыптастыруды, жалғастыру. 7-ге дейін сандық және реттік санау дағдысын жетілдіру; балалардың зейіні мен логикалық ойлау қабілетін дамыту; әдептілікке тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже:

Білу керек: апта күндерінің атаулары мен олардың ретін игереді;         

Түсінігі: апта күндерінің реті туралы және алдыңғы келесі күні туралы түсінік беруді;

Меңгереді: апта күндерін ретімен атап шығарады.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы   22.12.2021

Білім, беру  саласы: Таным

Бөлімі: Математика.

Тақырыбы: 8 саны мен цифры. 8 санының  пайда болуы. Қарапайым мысалдармен есеп  шығару.

 Мақсаты: 8саны, оның цифрымен  таныстыру.8санының  пайда болуы,оның құрамымен  таныстыру. Қосу  азайту  таңбаларын қолданып, 8 көлемінде  есептер құрастыруды үйрету.Тура және кері санау.Жұп және тақ  сандарды айыра  білуге үйрету.

Көрнекілік: Сандар, есеп таяқшалары, жұмыс дәптері.

Күтілетін нәтиже: Ынта қойып сабақты тыңдаулары.

Білу керек: Сандардың  реттік орналасуын  және тура кері  санауды білуі керек.                                               

Меңгерген дағдылары   іскерліктері: Есеп шотпен  сандарды қосуды үйренді, қосқанда  заттардың көбейетінін, алғанда азайатынын білді. Есеп таяқшасы арқылы  әртүрлі пішіндерді жасауды үйренді.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы  29.12.2021

Білім, беру  саласы: Таным

Бөлімі: Математика негіздері

Тақырыбы: 9 саны мен цифры. 9 санының пайда болуы. Қарапайым мысалдар мен есептер шығару.

 Мақсаты: 9 саны мен цифрын енгізу; цифр мен заттың санын сәйкестендіруді үйркту; сандық және реттік санау дағдысын жетілдіру; 9 цифрын табу және бейнелеуді үйрету. Балалардың зейіні мен логикалық ойлау қабілетін дамыту. Үлкендерді құрметтеуге тәрбиелеу.

Көрнекілік: Сандар, есеп таяқшалары, жұмыс дәптері.

Күтілетін нәтиже: Ынта қойып сабақты тыңдаулары.

Білу керек: Сандардың  реттік орналасуын  және тура кері  санауды білуі керек.                                               

Меңгерген дағдылары   іскерліктері: Есеп шотпен  сандарды қосуды үйренді, қосқанда  заттардың көбейетінін, алғанда азайатынын білді. Есеп таяқшасы арқылы  әртүрлі пішіндерді жасауды үйренді.

Оқу қызметін ұйымдастырудың технологиялық картасы 05.01.2022

Білім , беру  саласы: «Таным»

Бөлімі: Математика негіздері

Тақырыбы: 10 саны  мен цифры.10 санының  пайда болуы.

 Мақсаты: Балаларды  сандардың  реттік орналасуымен тура санау және кері  санауға үйрету. Қосу амалдары  арқылы  10 санын шығара  білуге үйрету.

Көрнекілік: Суреттер. Математика дәптері. Үлестірмелі  заттар.

Күтілетін нәтиже: Ынта қойып сабақты тыңдаулары.

Білу керек: Сандардың реттік  орналасуын  санай білуі.                                              

Меңгерген дағдылары мен іскерліктері: Сандарды ретімен  санайды.Тақ  және жұп сандарды  атап шығады.